Magazyn Teologiczny Semper Reformanda
* ECCLESIA * SEMPER * REFORMANDA * EST *

 Tematy Magazynu SR  
Biblia
Dokumenty
Teologia
Katolicyzm
Prawosławie
Protestantyzm
Historia Kościoła
Ekumenizm
Debaty o Kościele
Duchowość
Komentarze do Psalmów
Religia - judaizm
Religia - islam
Kościół a nowe idee
Religia i kultura
Kościół w świecie
Kościół zwiastowania

 Menu Użytkownika  
Login:

Hasło:

Nie masz konta?
Zarejestruj się
(podajesz TYLKO login i adres e-mail)


 Katolicka Nauka Społeczna - podstawowe założenia
 Autor:  Katarzyna Komorowska   
 Data:  15.03.2005 10:23
 Przeczytane:  31190 razy  
Mogłoby się wydawać, że zagadnienia dotyczące katolickiej nauki społecznej (KNS) są powszechnie znane, przynajmniej w ogólnym zarysie. Okazuje się jednak, że już sama próba zdefiniowania pojęcia KNS może stanowić pewien problem. Zdarza się, że bywa ono różnie rozumiane, czasem nieprawidłowo lub w sposób niepełny. W praktyce wygląda to często tak, że termin "katolicka nauka społeczna" stosowany jest zamiennie z terminem "społeczne nauczanie Kościoła", niekiedy też głos Kościoła w sprawach społecznych oceniany jest jako wtrącanie się w politykę, a co niektórzy twierdzą, że kierują się w życiu zasadami KNS, a w gruncie rzeczy niewiele rozumieją z jej istoty. Czym więc jest katolicka nauka społeczna i jak należy ją interpretować?

Każdy człowiek jest indywidualny i niepowtarzalny, ale jednocześnie jest także istotą społeczną, która tą swoją indywidualność może w pełni rozwijać jedynie przez uczestnictwo w życiu społecznym. Osoba ludzka już od momentu przyjścia na świat wchodzi w określone środowisko. Na początku jest to rodzina, potem szkoła, zakład pracy itd. Człowiek istniejąc w określonej strukturze nawiązuje jednocześnie relacje z ludźmi, które tą strukturę tworzą. Nieprawidłowo ułożone relacje rodzą szereg nieporozumień i konfliktów, burzą porządek społeczny, osłabiają lub wręcz zrywają międzyludzką więź. W rezultacie człowiek spychany jest do pozycji przedmiotu, deptana jest jego godność i prawo do wolności.

Kościół wobec tych zagrożeń nie może pozostać obojętny. Ma bowiem świadomość, że jest wspólnotą o wymiarze zarówno Boskim, jak i ludzkim - istnieje w świecie. W związku z tym, chrześcijanie będący częścią tego świata są zobowiązani do określenia swojego stosunku do otaczającej rzeczywistości i problemów z tym związanych. Dlatego też narodziła się refleksja zajmująca się rzeczywistością społeczną, miejscem i rolą chrześcijan w świecie.

Na wstępie należy jednak odróżnić myśl katolicko-społeczną od katolickiej nauki społecznej w sensie właściwym. Pierwsza z nich występowała zawsze w historii i tradycji  Kościoła katolickiego. Kościół bowiem od początku swego istnienia troszczył się o moralny wymiar życia społecznego, interesowały go sprawy dotyczące m.in. własności, wojny i pokoju, relacji państwo-Kościół. Problemy te, a także próby ich rozwiązania można znaleźć już na kartach Starego i Nowego Testamentu. Natomiast KNS w sensie właściwym ukształtowała się dopiero w czasach najnowszych wraz  z pojawieniem się kwestii społecznej jako kwestii robotniczej. Katolicka nauka społeczna jest więc nauką stosunkowo młodą, jednak tylko w sensie wyodrębnienia jej z całości nauki katolickiej.

Powszechnie przyjmuje się, że systematyczna refleksja Kościoła nad zagadnieniami społecznymi została zapoczątkowana przez papieża Leona XIII encykliką Rerum novarum z 15 maja 1891 r. W dokumencie tym po raz pierwszy Kościół przedstawił swoją doktrynę społeczną w formie zwartego, oficjalnego traktatu. Natomiast termin "katolicka nauka społeczna" pochodzi od papieża Piusa XI, który w swojej encyklice Quadragesimo anno mówi o niej jako o istniejącej już odrębnej społecznej nauce katolickiej i przeciwstawia ją świeckim doktrynom społeczno-ekonomicznym, które nie zawierają danych, mających swoje źródło w wierze.

Nazwa ta nie weszła jednak do użytku jako jedyna i powszechna w całym Kościele katolickim. Oprócz niej funkcjonuje kilka innych, a ich użycie jest w jakiś sposób uwarunkowane geograficznie. Na przykład w krajach anglosaskich stosuje się przeważnie termin "katolickie zasady społeczne", w państwach języka romańskiego funkcjonuje "nauczanie społeczne Kościoła", a w strefie języka niemieckiego mówi się o katolickiej nauce społecznej, ale "nauka" jest tam interpretowana jako "nauczanie". W Polsce przyjęła się nazwa "katolicka nauka społeczna". Często jednak KNS jest stosowany zamiennie z pojęciem "społeczne nauczanie Kościoła", co może powodować szereg nieporozumień. Zasadniczą różnicę między tymi pojęciami łatwo jednak można uchwycić, jeśli rozumie się znaczenie obu tych terminów.

Społeczne nauczanie Kościoła można określić jako postawę Kościoła wobec zagadnień społecznych, która wyraża się poprzez dokumenty soborowe, synodalne, nauczanie papieży i biskupów. Natomiast katolicka nauka społeczna to nauczanie społeczne Kościoła oraz oparta na nim naukowa refleksja teoretyczna i praktyczna, która jest pogłębiana i rozbudowywana przez uczonych specjalistów zarówno duchownych jak i świeckich. Społeczne nauczanie Kościoła ma wymiar statyczny, ponieważ należy do depozytu wiary i zawiera zasady, które są niezmienne.

KNS analizując rzeczywistość społeczną traktuje społeczne nauczanie Kościoła jako kryterium negatywne, czyli takie, poza które nie można wykroczyć. Jednak w odróżnieniu do nauczania społecznego Kościoła, KNS ma wymiar dynamiczny, bo chociaż z jednej strony opiera się na pewnych niezmiennych zasadach, to z drugiej podlega rozwojowi wraz z rozwojem kulturowo-społecznym oraz nauk humanistycznych. KNS jako dyscyplina naukowa jest przede wszystkim dyscypliną teologiczną, ponieważ odwołuje się nie tylko poznania rozumowego i doświadczenia życiowego, lecz także do objawienia chrześcijańskiego, które jest podstawą całego nauczania Kościoła.

Katolicka nauka społeczna stawia przed sobą zadania, które można ująć w trzech słowach: widzieć - oceniać - działać. KNS przy pomocy filozofii i teologii katolickiej określa i naświetla podstawowe zasady, które rządzą życiem społecznym, omawia m.in. takie zagadnienia jak: człowiek jako istota społeczna, społeczność, więź społeczna, rodzina, życie zawodowe, państwo. W kolejnym etapie przedstawia ogólne zasady i normy moralności społecznej, a na końcu wskazuje na sposoby działania, które mają na celu naprawę złych struktur i relacji.

Foto: conservation.catholic.org




 Odnośniki  
  • Więcej autorstwa Katarzyna Komorowska
  • Więcej z sekcji Katolicyzm

  •  Opcje Artykułu  
  • Wyślij Znajomemu
  • Wersja Do Wydruku


  • Katolicka Nauka Społeczna - podstawowe założenia | 0 komentarzy | Załóż Konto
    Komentarze należą do osób, które je zamieściły. Nie bierzemy odpowiedzialności za ich treść.