Magazyn Teologiczny Semper Reformanda
* ECCLESIA * SEMPER * REFORMANDA * EST *

 Tematy Magazynu SR  
Biblia
Dokumenty
Teologia
Katolicyzm
Prawosławie
Protestantyzm
Historia Kościoła
Ekumenizm
Debaty o Kościele
Duchowość
Komentarze do Psalmów
Religia - judaizm
Religia - islam
Kościół a nowe idee
Religia i kultura
Kościół w świecie
Kościół zwiastowania

 Menu Użytkownika  
Login:

Hasło:

Nie masz konta?
Zarejestruj się
(podajesz TYLKO login i adres e-mail)


 Charakterystyka chrześcijaństwa: Kościoły orientalne
 Autor:  Piotr Timus   
 Data:  03.06.2004 17:46
 Przeczytane:  21544 razy  

Kościoły orientalne - wspólnota sześciu starożytnych Kościołów, historycznie i teologicznie odwołujących się do 3 wielkich tradycji chrześcijaństwa na Wschodzie:

  1. Armeńskiej (Armeński Kościół Apostolski)
  2. Aleksandryjskiej (Koptyjski Kościół Prawosławny, Etiopski Kościół Prawosławny, Erytrejski Kościół Prawosławny),
  3. Antiocheńskiej (Syriacki Kościół Prawosławny, Malankarski Prawosławny Kościół Syriacki).


Kościoły te, choć pozostają we wzajemnej wspólnocie, są całkowicie niezależne od siebie, zachowując w ramach własnych tradycji odrębne dziedzictwo doktrynalne, liturgiczne, kanoniczne i duchowe.

Kościoły orientalne określano w przeszłości jako przedchalcedońskie lub niechalcedońskie. Z powodu swego stanowiska chrystologicznego nazywane były też „monofizyckimi”, od greckich słów oznaczających „jedną naturę”. Spotykamy także dawne nazwy: Mniejsze Kościoły Wschodnie lub Starożytne Kościoły Wschodnie, w odróżnieniu od Kościołów prawosławnych tradycji bizantyjskiej. Dzisiaj najczęściej przyjmowaną na określenie tej grupy Kościołów jest nazwa Orientalne Kościoły Prawosławne.

Wspólnym wyróżnikiem Kościołów orientalnych jest odrzucenie chrystologicznych postanowień Soboru Chalcedońskiego (451 r.). Dla Kościołów orientalnych Chalcedońska definicja o dwóch naturach w Chrystusie oznaczała wprowadzenie niebezpiecznego dualizmu i zaprzeczenie jedności Jego Osoby. Jednakże prowadzony dialog doprowadził do uznania przez Kościoły, iż różnice w pojmowaniu osoby i natury Chrystusa pomiędzy Kościołami orientalnymi a tymi Kościołami, które akceptują postanowienia Soboru Chalcedońskiego, mają charakter jedynie słowny: w rzeczywistości obie strony wyznają tę samą wiarę, prawomocnie używając różnych formuł i sposobów jej wyrażania. Kościoły orientalne w rzeczywistości bowiem odrzucają radykalne poglądy mnicha Eutychesa, jakoby człowieczeństwo Chrystusa zostało całkowicie i bez reszty pochłonięte przez Jego jedyną, boską naturę. Bliska jest im natomiast formuła św. Cyryla z Aleksandrii, który głosił „jedną wcieloną naturę Słowa Bożego”(mi/a fu/siv tou! Qeou! Lo/gou sesarkw/menh).

Część każdego z sześciu Kościołów orientalnych pozostaje w pełnej jedności ze Stolicą Rzymską, w wyniku zawartych w przeszłości unii. Tworzą one odrębne Kościoły (zob. Katolickie Kościoły Wschodnie). Maronicki Kościół Katolicki, zachowujący właściwą sobie formę tradycji antiocheńskiej, w całości pozostaje w pełnej jedności z Kościołem Rzymskim, nie posiadając swojego odpowiednika we wspólnocie Kościołów orientalnych. Część Kościoła malankarskiego pozostaje we Wspólnocie Anglikańskiej zachowując syriacką liturgię i ethos. (zob. Mar Thoma Syriacki Kościół Malabaru, Malabarski Niezależny Kościół Syriacki w Thozhiyoor).

Mnirejszość starożytnych Patriarchatów Antiochii i Aleksandrii, które przyjęły oficjalną doktrynę Soboru Chalcedońskiego odnośnie natury Chrystusa, do ok. XII w. kontynuowały własne tradycje liturgiczne, duchowe i kanoniczne. Pod panowaniem Bizancjum tworzyły uznane struktury kościelne, po najazdach muzułmańskich zaś zepchnięte do podziemia, jako oficjalne Kościoły Cesarstwa, stopniowo przyjmowały tradycje greckie i bizantyjskie. Dziś tworzą prawosławne (zob. Kościoły Prawosławne) Kościoły Patriarchatu Antiocheńskiego, Patriarchatu Jerozolimy i Patriarchatu Aleksandrii i całej Afryki.

Pomimo swego zupełnie odrębnego pochodzenia, pomiędzy Kościoły orientalne zaliczany bywa Asyryjski Kościół Wschodu, który nigdy nie przyjął - uznawanego przez siebie za niesłuszne - potępienia Patriarchy Konstantynopola Nestoriusza przez Sobór Efeski w 431 r.

Nota historyczna

W latach następujących po Soborze Efeskim (431 r.) okazuje się, iż teolodzy aleksandryjscy, oskarżający zwolenników Nestoriusza o pomniejszanie znaczenia bóstwa Chrystusa, dążą ze swojej strony do pomijania Jego człowieczeństwa. Według niektórych z nich, człowieczeństwo i bóstwo tworzą jedną tylko naturę. Po zjednoczeniu Logosu z rzeczywistością ludzką w Chrystusie, natura (physis) bóstwa miała by wchłaniać w siebie naturę ludzką tak jak morze pochłania kroplę miodu spadłą na swoją powierzchnię, rozpuszczając ją. Opierając się na słynnej, lecz źle pojętej formule chrystologicznej Cyryla z Aleksandrii („jedna wcielona natura Słowa Bożego (mi/a fu/siv tou! Qeou! Lo/gou sesarkw/menh) mnich Eutyches nie przestawał głosić: “Skoro Chrystus pochodzi z (ex) dwóch natur, to po zjednoczeniu nie ma już jak jednej tylko natury”, ignorując rozwój doktryny jaki dokonał się pomiędzy Soborami w Efezie (431 r.) i Chalcedonie (451 r.): w odróżnieniu od Cyryla z Aleksandrii dokonano w tym czasie rozróżnienia pomiędzy „osobą” (hypostasis) i „naturą” (physis). Eutyches apologetycznie broniąc się przed nestorianizmem (zob. Asyryjski Kościół Wschodu) zaprzeczał także poglądowi, iż natura ludzka w Chrystusie nadal istnieje „niezmieszana”, obok natury boskiej w jednej osobie Słowa, co przyjął Sobór Chalcedoński.

W klimacie sporów, nie tylko teologicznych, zwolennicy takich poglądów jakie prezentował Eutyches, nazwani zostali „monofizytami” (od gr. monos = jedyny i physis = natura) przez swoich przeciwników. Sobór Chalcedoński, uznawany przez Kościoły Zachodu i Kościoły Prawosławne jako VI Sobór Ekumeniczny wyznaje, iż Jezus Chrystus, Słowo, które stało się człowiekiem jest jedną osobą (hypostasis) w dwóch naturach (physis) bez zmieszania, zmiany, podziału czy rozłączenia. Potępieni zostają zarówno Nestoriusz jak i Eutyches.

Kościoły orientalne zachowały przedchalcedońską terminologię i naukę. Odrzucając radykalne poglądy mnicha Eutychesa, pozostają przy formule patriarchy Cyryla z Aleksandrii, który głosił „jedną wcieloną naturę Słowa Bożego”(mi/a fu/siv tou! Qeou! Lo/gou sesarkw/menh). Jednak wzajemna nieufność spowodowana rywalizacją stolic patriarszych, różnice językowe i kulturowe, których nie umiano i chyba nie chciano przezwyciężyć i klimat teologicznych sporów, w których apologetyka zwyciężała nad wzajemną miłością doprowadziły do wzajemnych potępień i rozejścia się Kościołów na długie wieki. Dziś po wiekach Kościoły uznały swoje formuły chrystologiczne jako wzajemnie prawomocne i ortodoksyjne. Choć w różny sposób, to jednak wyrażają taką samą wiarę w Syna Bożego

Zgoda ta nie byłaby możliwa bez mozolnej pracy filologów i historyków dogmatu, którzy na od początku ubiegłego stulecia opublikowali krytycznie źródła do poznania pism wielkich doktorów “monofizyckich”. Opublikowane rękopisy pozwoliły na zupełnie nowe spojrzenie i nową ocenę teologii przeciwników Chalcedonu, tym razem już nie przez pryzmat dawnych stereotypów, apologetycznych polemik i przesądów, które jedna strona żywiła wobec drugiej oraz wzajemnej rywalizacji kościelnych dostojników. Uczciwa i rzetelna lektura źródeł dowiodła jasno, iż „monofizyci” odrzucali eutychiańskie zmieszanie i zamianę natur, o które˛ niesłusznie ich oskarżono.

Efektem wieloletniej pracy były „nieoficjalne konsultacje ekumeniczne” teologów rzymskokatolickich i orientalnych w Wiedniu, między 1971 i 1978 r. Równocześnie podjęto oficjalne kontakty kościelne, których wynikiem były wspólne oświadczenia papieża Pawła VI i odpowiednio katolikosa Armenii Vaskena I (1970), patriarchy antiocheńskiego Ignacego Jakuba III (1971) oraz papieża Aleksandrii Szenudy III (1973). Dalszy dialog przyniósł podpisanie przez papieża Jana Pawła II i patriarchy antiocheńskiego Mar Ignacego Zakka I Iwasa w 1984 r. wspólnej deklaracji chrystologicznej. W 1990 r. papież Jan Paweł II zatwierdził porozumienie doktrynalne z Kościołem malankareskim. W 1988 r. papież Jan Paweł II zatwierdził wspólną deklarację chrystologiczną Kościoła Koptyjskiego i Rzymskokatolickiego.

W 2003 r. rozpoczęto drugą fazę dialogu ekumenicznego pomiędzy starożytnymi Kościołami Wschodu a Kościołem Katolickim. 28 stycznia 2003 r. podczas uroczystości w Wytykanie reprezentowane były: Armeński Kościół Apostolski, Prawosławny Koptyjski Patriarchat Egiptu, Syryjski Prawosławny Patriarchat Antiochii, Prawosławny Kościół Etiopii, Prawosławny Kościół Erytrei, syryjski Prawosławny Kościół Malankarski. Do tej pory teologiczne uzgodnienia zostały osiągnięte w oddzielnych dialogach prowadzonych między Kościołem Katolickim a pojedynczymi Kościołami Wschodu. W obecnej, drugiej fazie dialogu wszystkie Kościoły mają spotkać się we wspólnej Komisji.

Zob.

 




 Odnośniki  
  • Koptyjski Kościół Prawosławny
  • Etiopski Kościół Prawosławny
  • Erytrejski Kościół Prawosławny
  • Syriacki Kościół Prawosławny
  • Maronicki Kościół Katolicki
  • Asyryjski Kościół Wschodu
  • Asyryjski Kościół Wschodu
  • drugą fazę dialogu ekumenicznego
  • Kościół jako wspólnota w dialogu katolicko-orientalnym
  • Dialog anglikańsko orientalno-prawosławny został odroczony
  • Dialog Kościoła Rzymskokatolickiego z Kościołami orientalnymi
  • Koptyjski Kościół Prawosławny
  • Etiopski Kościół Prawosławny
  • Erytrejski Kościół Prawosławny
  • Syriacki Kościół Prawosławny
  • Więcej autorstwa Piotr Timus
  • Więcej z sekcji Historia Kościoła

  •  Opcje Artykułu  
  • Wyślij Znajomemu
  • Wersja Do Wydruku


  • Charakterystyka chrześcijaństwa: Kościoły orientalne | 0 komentarzy | Załóż Konto
    Komentarze należą do osób, które je zamieściły. Nie bierzemy odpowiedzialności za ich treść.